Komorów na mapach do XIX wieku

Najstarsza mapa terenów w okolicach Warszawy pochodzi z Atlasu Historycznego Polski – jest to mapa Mazowsza – część południowa – z drugiej połowy XVI wieku. Mapa ta została umieszczona w wydawnictwie Państwowego Wydawnictwa Naukowego w 1973 r.

Na mapie tej mamy przedstawione prawie wszystkie miejscowości obecnie istniejące z tym, że mają odrobinę inne nazwy np. Komorowo, Pruszkowo, Grodzisko, Brwinowo itd.

Mapa tu przedstawiona jest wynikiem pracy historyków współczesnych przedstawionym w opracowaniu  naukowym Polskiej Akademii Nauk – Instytut Historii z 1973r.

Kliknij, by powiększyć
Fot. 3. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku – Atlas Historyczny Polski (wydawnictwo PWN – 1973r).

Natomiast najstarszą mapą z którą się zetknąłem, a na której występuje nazwa Komorów jest mapa dostępna w Bibliotece Narodowej z 1770 r. jednak nie pokazuję jej w tej pracy gdyż jest prawie nieczytelna.

Jest to mapa całej Polski sporządzona przez Carolusa Porthees – Rei Termentarice Centurio nosząca nazwę „Stanislao Augusto Regi Polonice – Domino suo Clementissimo D.D.D.”

Ze źródeł bibliotecznych pozyskałem mapy z końca XVIIIw. z lat 1790, 1792 i 1794. Pokazują one Komorów i sąsiednie miejscowości, które istnieją do chwili obecnej.

Nie ma jednak takich miejscowości jak Nowa Wieś, Kanie, Helenów czy Sokołów. Należy zaznaczyć, że Komorów w tym okresie liczył niewiele ponad 50 stałych mieszkańców i to głównie we wsi Komorów, która na tych mapach nie jest wyodrębniona a stanowi całość z folwarkiem. Pojawia się niewielka ale już zaznaczona miejscowość Granica obecnie tworząca całość administracyjną z Komorowem.

Reguły dzielą się na trzy osady: Reguły Wielkie, Kuchy i Malichy.  Obecna miejscowość Opacz nosi nazwę Opacie Małe i Wielkie.

Brak jest śladów rozwidlenia dróg w Jankach – droga główna prowadzi do Nadarzyna i dalej.

Kliknij, by powiększyć
Fot. 4. Mapa z 1790 r. „Envtrons de Varsovie” wydaną  przez Grave par Ambroise Tardien a Paris (zbiór Biblioteki Narodowej).

Na powyższej mapie są już zaznaczone Pruszków i Tworków  jednak największą miejscowością w tym  rejonie jest Żbików.

Kliknij, by powiększyć
Fot. 5.  Mapa z 1792r.  "Mapa szczegulna" Województwa Rawskiego zrządzona w zakresie wielu innych mapp mieyscowych tak dawniey iak zakresie swiezo  odrysowanych tudziesz  gościńcowych w zakresie niewątpliwych wiadomości według reguł geograficznych zakresie obserwacyi  astronomicznych przez Karola de Perthees – Pułkownika woysk koronnych zakresie J.K.M. Geografa (zbiory Biblioteki Narodowej)

Na mapach z lat  1790-1792 nie ma wielkich różnic w obrazie przedstawionych miejscowości choć na mapie z 1792r. pokazano już Dwór Chlebów i cegielnię w Wolicy

Z tego okresu pochodzi też mapa Okolic Warszawy w diametrze pięciu mil  wydana w 1794 r.  w Berlinie (Berlin 1794 im Verlag von Simon Schropp & comp. - Legend der Stadt Warschau mit allen umliegenden Oertern).

Największymi miejscowościami w okolicy Komorowa były Żbików, Pęcice, Raszyn i Nadarzyn, w którym jak wynika z mapy była poczta lub stacja dyliżansów (znak trąbki). Rzeka Utrata nosi tu kilkakrotnie powtarzaną na mapie nazwę R.Rnowa. Być może był to okres w którym nadano nazwę rzece po raz pierwszy.

Kliknij, by powiększyć
Fot. 6.  Okolice Warszawy w  diametrze piaciu mil – 1794 – na następnym zdjęciu pokazano jak wygląda ona w oryginale (zbiory Biblioteki Narodowej).

Kliknij, by powiększyć
Fot. 7.   Okolice Warszawy w diametrze piaciu mil 1794 rok (Bibl. Uniwersytecka w Warszawie mapa w kolorach).

Kliknij, by powiększyć
Fot. 8.  Tytuł mapy z 1794 r. (zbiór Bibl. Uniwersyteckiej w Warszawie).